Internet ułatwia nam codzienne życie: korzystamy z bankowości elektronicznej, robimy zakupy, załatwiamy sprawy urzędowe i kontaktujemy się z bliskimi. Niestety, coraz częściej staje się również miejscem działania cyberprzestępców, którzy wykorzystują nieuwagę, pośpiech i zaufanie użytkowników.
Fałszywe wiadomości SMS, podejrzane linki, próby wyłudzenia kodu BLIK czy telefony od osób podszywających się pod pracowników banku to tylko niektóre z metod stosowanych przez oszustów.
Warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach, które mogą uchronić nas przed utratą pieniędzy i wrażliwych danych.
10 zasad bezpiecznego korzystania z internetu
- Używaj silnych i unikalnych haseł – nie stosuj tego samego hasła do poczty, bankowości i innych serwisów.
- Włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe (2FA) – dodatkowe potwierdzenie logowania zwiększa bezpieczeństwo Twoich kont.
- Regularnie aktualizuj urządzenia i aplikacje – aktualizacje pomagają usuwać luki w zabezpieczeniach.
- Sprawdzaj adresy stron internetowych – oszuści tworzą witryny łudząco podobne do stron banków, sklepów czy instytucji publicznych.
- Nie klikaj pochopnie w linki i załączniki – szczególnie te otrzymane w niespodziewanych wiadomościach SMS i e-mail.
- Weryfikuj nietypowe prośby o pieniądze – nawet jeśli wiadomość pochodzi od znajomego lub członka rodziny, potwierdź ją telefonicznie.
- Uważaj na podejrzane telefony – jeśli ktoś podaje się za pracownika banku i nakłania Cię do wykonania przelewu, rozłącz się i samodzielnie zadzwoń na oficjalny numer banku.
- Nie udostępniaj poufnych danych – nigdy nie przekazuj obcym osobom haseł, kodów BLIK, danych karty płatniczej czy numeru PESEL.
- Zachowaj ostrożność wobec wyjątkowo atrakcyjnych ofert – obietnice szybkiego i wysokiego zysku przy minimalnym ryzyku mogą być próbą oszustwa.
- Rób kopie zapasowe ważnych danych – pozwolą odzyskać dokumenty i pliki w przypadku awarii urządzenia lub ataku złośliwego oprogramowania.
Jak zgłosić podejrzany incydent w internecie?
Jeśli natrafisz na podejrzaną wiadomość, fałszywą stronę internetową lub próbę oszustwa, nie ignoruj tego. Zgłoszenie może pomóc w ochronie innych użytkowników internetu.
W Polsce podejrzane incydenty można zgłaszać do CERT Polska, zespołu reagowania na zagrożenia w cyberprzestrzeni.
1. Podejrzany SMS: prześlij go na numer 8080
Jeśli otrzymasz SMS zawierający podejrzany link, np. informujący o niedopłacie za paczkę, konieczności dopłaty do rachunku lub blokadzie konta:
- Przekaż całą wiadomość SMS na bezpłatny numer 8080.
- Nie klikaj w zawarty w niej link.
- Nie odpowiadaj nadawcy.
2. Podejrzana strona internetowa lub wiadomość e-mail
Jeśli trafisz na fałszywą stronę internetową, podejrzany e-mail lub inną próbę wyłudzenia danych:
- Wejdź na stronę incydent.cert.pl.
- Wybierz odpowiedni rodzaj zgłoszenia.
- Opisz sytuację i podaj adres podejrzanej strony lub inne dostępne informacje.
- Dołącz zrzut ekranu lub podejrzaną wiadomość, jeśli jest to możliwe.
3. Padłeś ofiarą oszustwa? Działaj natychmiast!
Jeżeli przekazałeś oszustom pieniądze, dane logowania lub dane karty płatniczej:
- Niezwłocznie skontaktuj się z bankiem i poproś o zablokowanie dostępu do konta lub karty.
- Jeśli doszło do kradzieży pieniędzy, zgłoś sprawę Policji.
- Zmień hasła do przejętych lub zagrożonych kont.
- Zgłoś incydent do CERT Polska przez incydent.cert.pl.
Przydatne kontakty i strony
- 8080 – bezpłatny numer do zgłaszania podejrzanych SMS-ów.
- incydent.cert.pl – formularz zgłaszania incydentów cyberbezpieczeństwa.
- cert.pl – porady, ostrzeżenia i informacje o aktualnych zagrożeniach.
Pamiętaj: zgłoszenie podejrzanej wiadomości nie oznacza, że doszło do oszustwa. Warto jednak reagować, zanim ktoś inny straci pieniądze lub dane.
Pamiętaj, że chwila ostrożności może uchronić Cię przed poważnymi konsekwencjami.
Cyberbezpieczeństwo zaczyna się od codziennych nawyków. Nie działaj pod presją czasu, weryfikuj nieoczekiwane wiadomości i nigdy nie przekazuj poufnych danych osobom, których tożsamości nie możesz potwierdzić.